Showing posts with label SC ST Act. Show all posts
Showing posts with label SC ST Act. Show all posts

July 11, 2018

Justice delayed is justice denied

By Raju Solanki  || Written on 4 July 2018


Today Vishnagar Sessions’ Court will hear bail application of three teachers who are accused in Dalit suicide case in Vadnagar, the native place of Prime Minister Narendra Modi. More than four and half months have passed since the death of Mahesh Chauhan, a mead day meal manager, the charge sheet has not been submitted in the court. This is how justice is delivered in Gujarat.
Yesterday, Ramesh, brother of the deceased told me on the telephone that he, too, wants to commit suicide and will write a letter to Gujarat government. I requested him not to take such a harsh step. Tomorrow he is coming to my home. Widow of deceased has been given a job in the same school, where her husband was harassed by the accused.

July 07, 2018

ખાનપરના દલિતોની સ્મશાનભૂમિ માટેની લડાઈ

By Raju Solanki  || Written on 26 May 2018


ગયા વર્ષે બરોબ્બર આ જ સમયે ઉનાળાની કાળઝાળ ગરમીમાં મોરબી જિલ્લાના ખાનપર ગામના દલિતોએ મારો દરવાજો ખખડાવેલો. આંખો લાલચોળ ને ઉંઘથી ભરેલી. ધૂળિયા, અસ્તવ્યસ્ત કપડાં. રાત માથે લઇને બસોથી વધારે કિલોમીટરની મુસાફરી કરીને તેઓ અમદાવાદ આવેલા. થોડોક પોરો ખાઈ એમાંના એકે ધીમા, ધ્રૂજતા અવાજમાં માંડી હતી એમની વિતકકથા, જે આજે પણ રડાવી રહી છે ગુજરાતના ગામડાઓમાં વસતા લાખો દલિતોને.

એમના ગામના પ્રભુત્વશીલ પટેલોએ એમની સ્મશાનભૂમિ નષ્ટ કરી હતી. પટેલોનો દાવો હતો કે એ જમીન એમના બાપદાદાઓની હતી. ખરેખર તો રાજાશાહીના વખતમાં આ જમીન ખળાવાડની હતી અને આઝાદી પછી સાર્વભૌમ, પ્રજાસત્તાક સરકારની માલિકીની જ ગણાય. ખાનપરના દલિતો પાસે આના પુરાવારૂપે ગુજરાત હાઇકોર્ટનો એક ચૂકાદો પણ હતો. પરંતુ, પટેલો આ જમીન પર એમનો કોમ્યુનિટી હૉલ બનાવવા માંગતા હતા. અને આ સરકારી જમીન રેવન્યૂ દફતરે ‘કબ્રસ્તાન’ તરીકે નોંધવાની એક પુખ્ત અને ન્યાયી પ્રક્રિયા પછી પણ પટેલો તેને યેનકેન પ્રકારેણ ‘વિવાદગ્રસ્ત’ બનાવવા માંગતા હતા.
ખાનપરના દલિતોએ મારી સમક્ષ રજુ કરેલા તમામ દસ્તાવેજોના આધારે હું તૂર્ત જ એ ફરિયાદનો મુસદ્દો ઘડવા બેઠો. જમીન ‘કબ્રસ્તાન’ તરીકે નીમ કરવા માટેનો ગ્રામ પંચાયતનો ઠરાવ, જમીનની માપણીનો નકસો, જમીન સરકારી હોવાનું દર્શાવતું 6 હક્કપત્રક, જમીન અધિકારીનું ‘બિન-વાંધા પ્રમાણપત્ર’, સર્કલ ઇન્સપેક્ટરે ભરેલું ચેકલસ્ટ, ટીડીઓ અને મામલતદારે સંયુક્ત રીતે ભરેલું ચેકલિસ્ટ, દલિતોને જમીનની ફાળવણી કરતો નાયબ કલેક્ટરનો હુકમ. તમામ દસ્તાવેજો ઉપલબ્ધ હતાં અને છતાં ભાજપના સાંસદ મોહન કુંડારીયાના માત્ર એક પત્રથી સમગ્ર પ્રક્રિયા ખોરંભે પડી હતી. પટેલ જાતિના કલેક્ટરે સમગ્ર ફાઇલ ગાંધીનગરમાં ‘અભિપ્રાય અર્થે’ મોકલી દીધી.
સંવર્ધિત અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિ (અત્યાચાર નિવારણ) ધારો, 2015ની કલમ (1) (ઝેડ-એ) અને કલમ (1) (એફ) હેઠલ કલેક્ટર તથા નાયબ કલેક્ટર સામે ફરિયાદનો મેં મુસદ્દો તૈયાર કરી દીધો. ફરિયાદ કોના નામે કરવી એના અંગે ખાનપરના દલિતોમાં મતભેદ પડ્યા, કેમ કે ગામ સામે લડવાનું હતું. છેવટે રમેશ દુદાભાઈ પરમાર નામના બહાદુર યુવકે પોતાના નામે ફરિયાદ કરવા સંમતિ આપી. ફરિયાદના પ્રથમ જ મુદ્દામાં મેં ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકરના ગ્રંથ ‘અસ્પૃશ્યો અથવા ભારતીય વાડાના બાળકો,’માં ઉજાગર થયેલા ઐતિહાસિક તથ્યનો નિર્દેશ કર્યો હતો. જેમાં જણાવેલું કે, 1901માં જ્યારે ત્રીજી વસતી ગણતરી કરવામાં આવી ત્યારે સેન્સસ કમિશનરે અછૂતોને અલગ તારવવા માટે દસ માપદંડોનો ઉપયોગ કરેલો, જેમાં નવમો માપદંડ એ હતો કે “તેઓ તેમના મૃતક સ્વજનોને દાટે છે.” (they bury their dead.)
બીજા દિવસે અમે ગુજરાત રાજ્યના સામાજિક ન્યાય અને અધિકારીતા વિભાગના મંત્રી આત્મારામ પરમારને મળવા ગાંધીનગર ગયા હતા. મંત્રીનો પ્રથમ પ્રતિભાવ જ અત્યંત અપમાનજનક હતો. સહાનુભૂતિ દાખવવાના બદલે તેમણે ખાનપરના દલિતોને ઉલ્ટો પ્રશ્ન કર્યો કે “તમે લોકો શા માટે દફનાવો છો, બાળતા કેમ નથી?” ભારતના ગામડાઓમાં સદીઓથી દલિતોને ક્યારેય એક ઇંચ જમીન મળી નથી, જેના પર તેઓ તેમના સ્વજનોની અંતિમ ક્રિયા કરી શકે. સવર્ણ હિન્દુઓ કે મુસલમાનોની જેમ દલિતો પાસે બાળવા કે દાટવા માટે કોઈ અલગ કબ્રસ્તાન ⁄ સ્મશાનભૂમિ નથી. અને સવર્ણ હિન્દુઓ દલિતોને એમના સ્મશાનમાં ઘુસવા દેતા નથી. શહેરોમાં પરિસ્થિતિ બદલાઈ છે, પરંતુ ગામડાઓમાં હજુ પણ આ સ્થિતિમાં ઝાઝો ફેર પડ્યો નથી. અને અહીં એક દલિત મંત્રી એના પોતાના સમુદાયના લોકોને એક અસંભવ કામ કરવાનું જણાવી રહ્યા હતા.
મંત્રી પોતે જ્યારે કલેક્ટર સામે પગલાં ભરવા તૈયાર નહોતા, ત્યારે હાઇકોર્ટમાં જવા સિવાય બીજો કોઈ વિકલ્પ અમારી પાસે નહોતો. મેં મારા વકીલ મિત્ર ગીરીશ દાસને ખાનપરનો કેસ હાથ ધરવા વિનંતી કરી હતી. દાસ અગાઉ રચના સ્કુલના કેસમાં ગરીબ વાલીઓને ન્યાય અપાવવામાં સફળ થયા હતા. તેમણે ગુજરાત હાઇકોર્ટમાં સ્પેશીયલ સિવિલ એપ્લીકેશન નં. 22244 (2017) દાખલ કરી, જેમાં ગુરજાર સરકાર, મોરબી જિલ્લા કલેક્ટર અને મામલતદાર, મહેસૂલ વિભાગના અધિક મુખ્ય સચિવ તેમ જ ખાનપરના સરપંચને પક્ષકારો બનાવવામાં આવ્યા. 22 ડીસેમ્બર, 2017એ ન્યાયમૂર્તિ શ્રી. આર. એમ. છાયાએ અરજદારની પ્રેયરના આધારે અધિક મુખ્ય સચિવને આદેશ કર્યો કે તેઓ મૃતકોના દફન માટે જમીન ફાળવવા સહિતની સમગ્ર પ્રક્રિયા હાથ ધરવા કલેક્ટરને આદેશે. આ પ્રક્રિયા ચાર મહિનામાં પૂરી કરવાની હતી અને જો ના થાય તો કલેક્ટર સહિતના કસુરવાર અધિકારી સામે જરૂરી શિસ્તભંગની કાર્યવાહી હાથ ધરવાની હતી. અદાલતે ફાળવણીની પ્રક્રિયાનો પ્રોગ્રેસ રીપોર્ટ પણ રજુ કરવા અધિક મુખ્ય સચિવને આદેશ કર્યો હતો.
ચૂકાદો બિલકુલ સ્પષ્ટ અને અસંદિગ્ધ હતો, છતાં મોરબીના કલેક્ટરે દલિતોને નદીના પટમાં જમીન ફાળવવાનો જુદો જ આદેશ કર્યો. ગ્રામજનોની ધમકીઓથી અને વહીવટીતંત્રની ઉપેક્ષાથી પરેશાન દલિતો પાછા અમદાવાદ આવ્યા હતા. અમે ફરી વકીલ ગીરીશ દાસ સાથે બેઠક કરી અને નક્કી કર્યું કે આ વખતે ખાનપરમાં જો કોઈ દલિતનું મરણ થાય તો કલેક્ટરે ફાળવેલી નવી જગ્યાએ દફન કરવાના બદલે દલિતો મૃતકની લાશને લઇને સીધા કલેક્ટર કચેરીએ ધરણા જ કરશે અને જ્યાં સુધી અગાઉના આદેશ પ્રમાણેની નક્કી કરેલી જગ્યા નહીં ફાળવવામાં આવે ત્યાં સુધી દલિતો સત્યાગ્રહ ચાલુ રાખશે. દલિતોએ આ અંગે ચેતવણી આપતો પત્ર પણ કલેક્ટરને મોકલી દીધો હતો.
સંયોગવશાત 9 મે, 2018એ ખાનપરમાં એક દલિત વૃદ્ધનું મૃત્યુ થયું હતું. નક્કી કર્યા પ્રમાણે દલિતો તેમની લાશ લઇને કલેક્ટર કચેરીએ પહોંચી ગયા હતા. તેમના આ મરણીયા પગલાંથી કલેક્ટર, જિલ્લા પોલિસ વડા સહિતનું સમગ્ર વહીવટીતંત્ર ખળભળી ઉઠ્યું હતું. ગામના પટેલો પણ દલિતોના વિરોધમાં રજુઆત કરવા પહોંચી ગયા હતા. ચારેબાજુ હોબાળો મચી ગયો હતો. માધ્યમોમાં ઘટનાની નોંધ પણ લેવાઈ હતી. હવે દલિતોને તેમની મૂળ જગ્યાએ કબ્રસ્તાન માટેની જમીન ફાળવ્યા સિવાય કલેક્ટરનો છૂટકો નહોતો.
આ કથા છે ગુજરાતની, જ્યાં ભાજપ છેલ્લા બે દાયકાથી શાસન કરે છે. અહીં દલિતોને તેમના સ્વજનોની અંતિમ વિધિ માટે નાનકડા જમીનના ટુકડા માટે પણ મરણીયા થઈને લડવું પડે છે.
- Raju Solanki

Read In English: Fight for the burial ground



Facebook post :- 

July 03, 2018

વળતરના ઢોકળાં અને દલિતની જિંદગીનું મૂલ્ય

By Raju Solanki  || 25 May 2018




સલમાનખાને ફુટપાથ પર સૂતેલા ગરીબોને કચડી મારેલા. એ ગરીબોનો ન્યાય પણ ના મળ્યો, વળતર પણ ના મળ્યું. સલમાને મરનારાના કુટુંબીજનોને રૂપિયા પાંચસો કરોડ વળતર પેટે ચૂકવવા એવો આદેશ અદાલતે આપ્યો હોત તો સલ્લુની ચરબી ઉતરી ગઈ હોત.

ખરેખર તો ન્યાયિક પ્રક્રિયામાં વળતરને સાંકળવાની જરૂર છે. વિકસિત દેશોમાં વળતર એટલે કે કમ્પેન્શેસનની બહુ મોટી અહેમિયત છે. એટલે જ સ્તો અમેરિકા-યુરોપની મલ્ટી નેશનલ દવા કંપનીઓ એમની ખતરનાક નવી દવાઓના અખતરા કરવા માટે ભારતને પ્રયોગભૂમિ બનાવે છે. ભારતમાં એથિક્સ કમિટી શું બલા છે એની જ કોઇને ખબર નથી. ભારતની અદાલતોને આવા કેસોમાં શું વળતર આપવું એનું જ ભાન નથી. ભારતમાં મનુષ્યની જિંદગીની કોઈ જ કિંમત નથી. આ જ કારણ છે કે યુરોપ-અમેરિકાના સંતાનો આણંદની ગરીબ માતાઓની કૂખે સરોગસીથી પેદા થાય છે. ભારતમાં ગરીબ માતાની કૂખ બટાકા-રીંગણાના ભાવથીય સસ્તી છે. અને એટલા માટે જ જે કાર્બાઇડના ઉત્પાદન પર અમેરિકામાં પ્રતિબંધ હતો તેની ફેક્ટરી ભોપાલમાં ખોલી શકાય છે, જેના ઝેરી ગેસથી એક જ રાતમાં માત્ર પાંચ મિનિટમાં પાંચ હજાર લોકો ઉંઘમાં જ મોતને શરણ થઈ જાય છે. કાર્બાઇડને ખબર હતી કે ભારતમાં જ્યારે મૃતકોના વળતરની વાત આવશે ત્યારે ચણા-મમારાના ભાવે વળતર ચૂકવવાનું છે.

એક સામાન્ય ભારતીયની જિંદગીનું કોઈ જ મૂલ્ય નથી. અને એમાં પણ દલિતની જિંદગીની શું કિંમત? દલિત એટલે ભાજી-મૂળા, મગતરું, મચ્છર. દલિત મરી જાય કે એની બહેન-દીકરી પર બળાત્કાર થાય તો આપી દો બે-પાંચ લાખ રૂપિયા. વાર્તા પૂરી. દલિતને ભાજી-મૂળ બનાવવાની પ્રક્રિયા કોંગ્રેસના રાજમાં શરૂ થઈ હતી, ભાજપના રાજમાં ચાલુ જ છે.

કેમ કે, દલિતોએ પોતે પોતાની કિંમત ઓછી આંકી છે. દલિત હત્યા પછી શોકસભામાં જાવ. શું થશે? વિપક્ષી રાજકારણીઓ હાથ જોડતા જોડતા આવે છે. ગુંજામાં બે-પાંચ લાખ લઈને આવે છે. જાહેરમાં પીડિત પરીવારને સહાયની જાહેરાત કરે છે. ફોટા પડે છે. પીડિતો બે હાથ જોડીને ઉભા રહે છે. તમે સત્તા પર હતા ત્યારે જેમના લોહી ચૂસી ચૂસીને તમે કરોડો રૂપિયા બનાવેલા, એ જ નાણાંના 0.00001 ટકો તમે દાનમાં આપીને મોટા દાતા બની ગયા. વિપક્ષના બે-ચાર ઢોકળાં. શાસકના બે-ચાર ઢોકળાં. દલિત રાજીનો રેડ. દલિતની કહાની પૂરી.

હવે તમને બે-પાંચ લાખનું વળતર સરકાર આપે છે, એ તમે ના લેવાની ધમકી આપો તો શું ફેર પડે છે? કેટલાક દોઢ ડાહ્યા પાછા એવું કહે છે કે અમે ક્રાઉડ ફન્ડથી ઉઘરાવીશું? શું કરવા ઉઘરાણા કરવાના? કોંગ્રેસ-ભાજપમાં ઓછામાં ઓછા સો દલિત નેતાઓ માત્ર ગુજરાતમાં એવા છે, જેમની પાસે સો-સો કરોડની સંપત્તિ છે. લઈ લો એમની પાસેથી. સરકાર પાસે એક કરોડ માંગો. ભાજપ-કોંગ્રેસ મળીને પણ એક કરોડ રૂપિયા આપી શકે છે. પાંચ હજાર વર્ષથી ભયાનક અસ્પૃશ્તાથી પીડાતા સમાજની વ્યક્તિનું આજે પણ એ જ કારણસર ખૂન થાય છે તો એની વિધવાને એક કરોડનું વળતર બિલકુલ ઉચિત છે. સરકાર સાવ મામૂલી વળતર આપે છે, એને ફગાવી દેવાની તમારી ધમકીનો કોઈ મતલબ નથી. તમે દુશ્મનના જ નિયમો પ્રમાણે રમો છો.

બાબાસાહેબે કહેલું કે માણસ સામાજિક રીતે મુક્ત ના હોય તો એને આર્થિક રીતે મુક્ત કરો. પૈસા બહુ મહત્વની બાબત છે. એટલે મારા વહાલા દલિતો, ભિખારીની જેમ ભલે જીવ્યા, ભિખારીની જેમ ભલે મર્યા, તમારા મરનારનું વળતર તો કરોડપતિને છાજે તેવું માંગો. તમારા કહેવાતા નેતાઓ ભિખારીની માનસિકતા ધરાવે છે. તમને ભિખારી જ બનાવશે. યાદ રાખજો.

દલિત મૃતકનું વળતર બમણું કરાવો, પાછુ આપવાની વાત ખોટી.


By Raju Solanki  || 24 May 2018




આજે ટાઇમ્સ ઑફ ઇન્ડીયાના અહેવાલ પ્રમાણે રાજકોટના શાપર વિસ્તારમાં હત્યા કરાયેલા દલિત યુવાનના કુટુંબે વળતરના સરકારે આપેલા ચાર લાખ પાછા આપવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ નિર્ણય એમને કેટલાક લોકોએ લેવડાવ્યો છે. કારણ એવું દર્શાવવામાં આવ્યું છે કે મૃતક વાણીયાનો કેસ અ ઉના-દમનના કેસની ઝડપી કાર્યવાહી ના થાય તો વળતર પાછું આપી દેવામાં આવશે. આ કયા પ્રકારની રાજનીતિ છે? કોઇપણ પીડિતનો પરિવાર અત્યારે લાગણીના આવેગમાં ઉશ્કેરાઈને આવી કોઇપણ વાત માની શકે છે, પરંતુ તેમને મળતા વળતર સાથે કાયદાકીય પ્રક્રિયાને શા માટે સાંકળવી જોઇએ? શું ભાજપની જગ્યાએ બીજો કોઈ પક્ષ સત્તા પર હોય તો ઝડપી પ્રક્રિયા થશે એની કોઈ ગેરન્ટી છે? ગુનેગારોને સજા એ તો ન્યાયિક પ્રક્રિયાની વ્યવસ્થા સાથે સકંળાયેલી બાબત છે. અને પીડિતને મળતું વળતર એનો અધિકાર છે. આ પૈસા તો પ્રજાના છે. રૂપાણી એમના ગજવામાંથી આપતા નથી. એવું હોય તો ભાજપની સરકાર દ્વારા ધારાસભ્યોને અપાતી તમામ સવલતો વિપક્ષી સભ્યો કઈ રીતે લઈ શકે? એ વખતે એ પૈસા પ્રજાના ગણીને મજેથી ગજવામાં મૂકી શકાતા હોય તો એક પીડિત પરિવારને આ રીતે ઉશ્કેરવો તદ્દન ગેરવાજબી છે. રાજકોટના દલિતોને વિનંતી કે પીડિત પરિવારને આ બાબતમાં સમજાવે. વળતર બમણું કે ત્રણગણું કરવાની વાત કરો. પાછું આપવાની નહીં.

July 02, 2018

Fight for the burial ground

By Raju Solanki  || 21 May 2018




Last year just around this time, some Dalits from village Khanpar of district Morbi knocked on my door. Eyes were sleepy and tired, clothes were crinkly and dusty. Started at midnight, they restlessly, travelled whole night, covered more than 200 km. In pale, quivering voice one of them narrated their agonising story: a spectre squeezing lives of millions of Dalits in villages of Gujarat.

Their graveyard was demolished by dominant Patels of the village claiming that the land in question belonged to their forefathers’. In fact, Patels wanted to build their own community hall on the graveyard of Dalits and even after a considerate, diligent process of naming the land as the graveyard on revenue record, Patels were trying to make the land ‘disputed.’


I immediately sat down to write a complaint on the basis of all the documents: the resolution of village panchayat to allot land for the graveyard, the map showing the measurement of land, a record of rights no. 6, application to the collector, ‘no objection certificate’ of the land officer, the checklist of circle inspector, the checklist jointly filled by TDO/Mamlatdar, letter of deputy collector allotting the land. The whole legal process was duly followed. But, a letter written by Mohan Kundariya, the MP of BJP to the collector derailed the entire process. Collector I K Patel sent the file to Gandhinagar for the second opinion.

I drafted the complaint against the collector and his deputy under section (1) (za) and section (1) (f) of Scheduled Caste and Scheduled Tribes (prevention of atrocities) Act, 2015. In the complaint, I mentioned the historical truth highlighted by Dr Babasaheb Ambedkar in his book, ‘Untouchables or children of India’s ghetto.’ In the third census in the year 1901, the census commissioner decided ten criteria to identify untouchables and ninth criteria was that, ‘they bury their dead.’

Next day we met Mr Atmaram Parmar, the minister of Social Justice and empowerment in Gandhinagar. The first reaction of the minister was insulting. He asked Dalits of Khanpar why they bury their dead instead of cremating. In Indian villages, since centuries Dalits have never been granted even a centimetre of land where they can fulfil last rites of their kith and kin. Like Muslims and Caste Hindus there is no definite place for burial/crematorium of Dalits. Hindu civilization has never cared for sentiments of Dalits. And here a Dalit minister of BJP was suggesting his own community people do the impossible.

As the minister was not ready to take action against the collector, High Court was the last resort. I requested my advocate Girish Das to take up the case and he filed special civil no. 22244 of 2017 in which state of Gujarat, collector and mamlatdar of Morbi, additional chief secretary of the revenue department and sarpanch of Khanpar village were made parties. On 22 December 2017, Justice R. M. Chhaya passed oral order, on the basis of the prayer of the petitioner, directed additional chief secretary revenue department to direct the collector to see the entire procedure including physical possession of the allotted land for the burial of dead bodies. The process to be completed within 4 months from the order of these Hon’ble court failing which necessary discipline proceedings to be initiated against the airing officer including collector in the interest of justice. The Court also directed the additional chief secretary to submit the progress report of the allotment process.

Though the judgement was very clear and unambiguous, the collector of Morbi gave another order allotting land of the burial ground in the bank of a river. Threatened by villagers and intimidated by the administration, the Dalits of Khanpar again rushed to Ahmedabad. We again held a meeting with our advocate and decided that this time if anybody dies, we would not search burial ground, we would sit down in front of collector office with the dead body and would not return to our village till we get separate burial place as per our demand. A letter was also given to the collector.



Incidentally, one old man died on 9 May 2018. Dalits rushed to collector office with the dead body and sat there the whole night. Next day, collector, superintendent of police and all top officers huddled together. They have no option except granting the land for the burial ground.

This is the story of Gujarat, where BJP has been ruling since last two decades. Dalits have to fight even for a small piece of land for the last rites of their beloved.






Facebook Post :

એક ચિઠ્ઠી અને આત્મવિલોપન

By Raju Solanki  || 5 May 2018



“આજ રોજ હું નામે ચૌહાણ મહેશકુમાર ભીખાભાઈ સભાન અવસ્થામાં લખી આપું છું કે હું છેલ્લા વીસ વર્ષથી મ.ભો.યો. (મધ્યાહ્ન ભોજન યોજના)માં સંચાલક તરીકે શેખપુર પ્રા. શાળામાં નોકરી કરું છું. ત્યાં મને શાળાના શિક્ષકો માનસિક ત્રાસ આપે છે. અને મારો પગાર રૂ. 1600 (સોળસો) છે. જેના કારણે ઘરમાં પણ પોસાતું નથી. જેના કારણે ઘરમાં ઉછીના વ્યાજે પૈસા ઘર ચલાઊં પડે છે. જેના કારણે મારા માથે ભાર હોવાથી મને કશું જ સૂઝતું નથી. જે શાળાના કારણે મને માનસિક ત્રાસ છે. મને સાઇડમાં નોકરી ધંધો પણ સૂઝતો નથી. અને માથે દેવાનો ભાર વધે છે. 
જેના કારણે હું જાતે આ નિર્ણય લઊં છું. મને પરવડતું નથી અને હવે 40 વર્ષ પછી મને નોકરી કોણ. બે બાળકો પણ છે. જેના કારણે હું હતાશ તથા કંટાળી ગયો છું. જેથી મારી પત્નીને જોબ મળે અને બાળકો સાચવજો.
(પાછળ)
પરેશાન ત્રણ શિક્ષકો જ કરે છે. 
રોજે રોજ ટોર્ચર કરે છે. તથા ચા-પાણી ખર્ચ મારા માથે નાંખે છે. જે દિવસે ચા, ખાંડના પૈસા ના અપાય ત્યારે તેમના વર્ગની સંખ્યા બાળકો બેસે છે તેમાંથી ઘટાડો કરે છે.
12 બાળકો ભોજનમાં બેસે તો – 8
20 બાળકો બેસે તો – 9
અને મને રસોઈયા-મદદનીસ વડનગર હોઈ પોસાતું નથી. જેના કારણે માનસિક ટોર્ચર કરે છે. 
જે આપ સાહેબને ખયાલ છે. આયોજનમાં સંચાલકે સાયકલ પણ વસાવી નથી. દેવા ઘર થઈ ગયેલ છે. માનસિક ત્રાસ વધે છે.

બસ એજ
આપનો વિશ્વાસુ
ચૌહાણ મહેશકુમાર બી.
શેખપુર પ્રા. શાળા
તા. વડનગર

ચિઠ્ઠી જેમ છે તેમ અક્ષરશ: અહીં મૂકી છે. માત્ર શિક્ષકોના નામ મેં ટાળ્યા છે.

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના વડનગર તાલુકાના એક ગામમાં ગુજરાતના એક નાગરીકે આ રીતે અંત આણ્યો એની જિંદગીનો. 2018ની સાલમાં મહિને માત્ર રૂ. 1800 એટલે કે વર્ષે ફક્ત રૂ. 21,000ની આમદાની ધરાવતો એક આમ આદમી બે બાળકો અને પત્ની સહિતના કુટુંબનું કઈ રીતે ભરણપોષણ કરી શકે?

7 ફેબ્રુઆરી, 2018ના રોજ વડનગરના રોહિતવાસમાં રહેતા મહેશભાઈએ વડનગરના રેલવે ફાટકની પાસે એક કુવામાં પડતું મૂકીને મોતને વહાલું કર્યું હતું. તેમના ખિસામાંથી નીકળેલી ચીઠ્ઠીમાં તેમની માનસિક સ્થિતિનો સ્પષ્ટ ચિતાર જોવા મળે છે. મહેશભાઈએ આત્મવિલોપન કર્યું એ જ અરસામાં ઉંઝાના ભાનુભાઈ વણકરે પણ આત્મવિલોપનનું કઠોર કદમ ઉઠાવેલું. વડનગરમાં લોકો રસ્તા પર આવી ગયેલા અને મહેશભાઈની દીકરી પણ પિતાની તસવીર સાથે રસ્તા પર બેસી ગઈ હતી. 
આજે મહેશભાઈના આત્મવિલોપનને ત્રણ મહિના પૂરા થવા આડે બે દિવસ બાકી છે, ત્યારે હાલ એમના કુટુંબની તેમજ એટ્રોસિટી એક્ટની કલમ 3(2)(5) તથા આઈપીસીની કલમો 306, 114 હેઠળ વડનગર પોલિસ સ્ટેશનમાં દાખલ થયેલી એફઆઈઆર નં. 5 ⁄ 18 હેઠળ દાખલ થયેલા કેસની સ્થિતિ શું છે?

મૃતકના મોટા ભાઈ રમેશભાઈ અમદાવાદમાં જીવરામ ભટ્ટની ચાલીમાં રહે છે. બે દિવસ પહેલાં તેઓ મહેશભાઈના કેસના કાગળો મને ઘરે આપી ગયેલા. આ કાગળોનો અભ્યાસ કરતા જણાય છે કે આ કેસના ત્રણેય આરોપીઓ એફઆઈઆર ક્વૉશ (રદ) કરાવવા ગુજરાત હાઇકોર્ટમાં ગયા છે. તા. 15 ફેબ્રુઆરી, 2018ના રોજ જસ્ટિસ પારડીવાલાએ મૌખિક આદેશમાં જણાવ્યું છે કે “There shall be no coercive steps against the applicants. એટલે કે “અરજદારો (એટલે કે ત્રણેય આરોપીઓ) સામે કોઈપણ પ્રકારના બળપ્રયોગના પગલાં ભરાશે નહીં.”

મહેશભાઈના વિધવા પત્ની ઇલાબહેન જેઓ હાઇકોર્ટના કેસમાં પ્રતિવાદી (respondent) છે તેમના તરફથી ખંતીલા, ઝુઝારુ, પ્રતિબદ્ધ અને વિદ્વાન ધારાશાસ્ત્રી ગિરીશ દાસ પોતે હાજર રહ્યા છે. અદાલતમાં મેટર હીયરિંગ પર આવતી નથી, બે મુદતો પડી ચૂકી છે અને હવે તો કોર્ટમાં ઉનાળાનું વેકેશન પણ પડી ગયું છે. દરમિયાન સમાજ કલ્યાણે ઇલાબહેનને એક લાખ રૂપિયા આપ્યા છે, પરંતુ તેમને તેમના દિવંગત પતિની જગ્યાએ મભોયોની એ જ જુની નોકરી આપી છે, એ જ શાળામાં એ જ ત્રણ આરોપીઓની પનાહમાં તેમની દયા પર જીવવા છોડી દીધા છે. ઇલાબહેન હાલ નોકરી પર જતા નથી. બે બાળકો સહિતના ત્રણ વ્યક્તિના પરિવારનો જીવનસંઘર્ષ વસમો થઈ ચૂક્યો છે. 
ઉનાળુ વેકેશન પછી હાઇકોર્ટના કેસમાં ધારાશાસ્ત્રી ગિરીશ દાસ પાછી પાની કરવાના નથી, પરંતુ ઘરનો મોભી ગુમાવનારા એક પરીવારની પડખે ઉભા રહેવામાં સમાજ ઉણો ઉતરશે તો ....?

In English :-  
Three months back, a 40-year-old Dalit man from Narendra Modi’s own town Vadnagar committed suicide by jumping into a well after he was harassed by three teachers at a school where he was working as an administrator of Mid Day Meal (MDM) scheme. His monthly salary was just Rs. 1600 and as he had written in his suicide note, the three teachers mentally tortured him by ordering him to pay their tea bills. Kind-hearted Gujarat government has given his widow same job at the same place, in the same school and in the vicinity of same three teachers. The scared woman has not resumed her new duty and her two kids are now starving. The three accused has moved Gujarat High court to quash the FIR lodged against them and Court has ordered not to take ‘coercive’ steps against them. This is Gujarat model!

Yesterday Ramesh Chauhan, elder brother of the victim came to my home and narrated the gruesome story. I solaced him and pledged to support the legal battle.




Original Facebook Post :-



June 29, 2018

રાજપુતો, દલિતો, ગાય અને ગોબર


By Raju Solanki  || 28 April 2018


આજે બપોરે એક જાણીતા ગુજરાતી દૈનિકની પોર્ટલમાં કામ કરતા મીડીયાકર્મીનો મારા પર ફોન આવેલો. તેમણે મને પૂછ્યું કે, “ફલાણા દલિત નેતા અને તેમના સાથીદારે રાજપુત સમાજની માફી માંગતો વીડીયો વાયરલ થયો એના અંગે તમારે શું કહેવાનું છે?”

મેં કહ્યું કે, “હું કોઈપણ દલિત નેતાએ સોશીયલ મીડીયામાં શું કહ્યું એનો ટ્રેક રેકોર્ડ રાખતો નથી. આવા તો ઘણા વીડીયો વાયરલ થાય છે. ક્યારેક તો લોકો પોતાની અનુકૂળતાએ ફેક વીડીયો ફોરવર્ડ કરતા હોય છે. આ તો બહુ મહાન વોટ્સપ યુનિવર્સિટી છે. રહી વાત રાજપુત સમાજની. તો મારે એટલું જ કહેવું છે કે ગામડામાં દલિતોને મારનારા દરબારો પણ અંગુઠાછાપ છે અને માર ખાનારા દલિતો પણ અભણ છે. ઉનામાં દલિતોને રંજાડનારા ગૌરક્ષકો માટે કાળા અક્ષર ભેંસ બરાબર હતા અને માર ખાનારા દલિતો પણ સાવ અભણ રહ્યા. એટલે મારનારા અને માર ખાનારા બધા ભણે ગણે, વૈજ્ઞાનિક થાય અને દેશનું ભલું કરે એવું આપણે તો ઇચ્છીએ. કમનસીબે ભાજપની રૂપાણી સરકાર શિક્ષણ પાછળ પૈસા ખર્ચતી નથી. ગાય અને ગોબરની ભક્તિમાંથી ઊંચી આવતી નથી.” મારી વાત સાંભળીને મીડીયાકર્મીએ ફોન મુકી દીધો. આગળ વાત કરવાની એમને કદાચ ઇચ્છા થઈ નહીં. મારી વાત એમને ક્વોટ કરવા જેવી લાગી નહીં.

દલિત પેંથર્સની રાજકીય સમજ અને આજનું દલિત આંદોલન

By Raju Solanki  || 24 April 2018



આજથી 42 વર્ષ પહેલાં 6 ડીસેમ્બર, 1975ના રોજ નારણ વોરાના તંત્રીપદે બહાર પડેલા ‘પેંથર’ માસિકના પ્રથમ અંકમાં ‘ફક્કડની ડાયરી’ પેંથર્સની રાજકીય પરિપક્વતાનું સુંદર ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે. “ગાંધીનગર સચિવાલયની ગેલેરીમાં ફરતા ફરતા ફક્કડને એક ઇન્ડીકેટી હરિજન આગેવાન મળી ગયા,” લેખના આ પ્રથમ વાક્યથી જ વાચકને ખ્યાલ આવી જાય છે કે ‘ફક્કડની ડાયરી’ લખનારનો મૂડ કેવો એન્ટિ-એસ્ટાબ્લિશમેન્ટ છે. ફક્કડ પેલા ઇન્ડીકેટી હરિજન આગેવાનને પૂછે છે કે, “શું સમાચાર છે?” તો એ કહે છે, “સમાચાર તો શું હોય? સંસ્થા, જનસંઘ, ભાલોદ અને એસપીનો ખીચડો બિલકુલ નકામો છે.” સંસ્થા એટલે સંસ્થા કોંગ્રેસ, ભાલોદ એટલે ભારતીય લોકદળ, જનસંઘ એટલે ભાજપનો પૂર્વાવતાર અને એસપી એટલે સમાજવાદી પક્ષ. એ વખતે ગુજરાતમાં બાબુભાઈ જસભાઈ પટેલની સંયુક્ત મોરચાની સરકાર હતી અને કેન્દ્રમાં ઇન્ડીકેટ એટલે કે ઇન્દિરા કોંગ્રેસ હતી.

આગળ ફક્કડ લખે છે, “અમારી વાતચીત ચાલતી હતી એટલામાં શાસક કોંગ્રેસના એક મોટા નેતા કડછાઓની ફોજ સાથે ત્યાંથી નીકળ્યા.” આ વાક્ય વાંચીએ તો એવું લાગે કે જાણે આ તો અત્યારની પરિસ્થિતિ ઉપર લખાયું છે. કડછાઓને આપણે અત્યારે ભક્તોના નામે ઓળખીએ છીએ, કોઈ ઝાઝો ફરક નથી. ફરક એટલો જ છે કે ત્યારે પેંથરો તમામ રાજકીય પક્ષોથી અલગ પોતાની પહેચાન બનાવી રહ્યા હતા. સીન્ડીકેટ હોય કે ઇન્ડીકેટ હોય, બધા સત્તાના લોલુપ રાજકારણીઓ છે એ સમજ પાક્કી હતી. સીન્ડીકેટનો વિરોધ કરતા કરતા ઇન્ડીકેટના ખોળામાં બેસી જવાનો તકવાદ પેંથરોમાં નહોતો.

વીતેલા સમયનો એક ઐતિહાસિક દસ્તાવેજ. આજની યુવા પેઢીની જાણ સારું. નારણ વોરા, રમેશચંદ્ર પરમાર કે વાલજીભાઈ પટેલની રાજકીય સમજ આજથી બેત્તાલીસ વર્ષ પહેલાં કેવી હતી એનો આ નમુનો છે. આજે એમના કરતાં પણ હોંશિયાર, વાચાળ, અંગ્રેજીના જાણકાર, મીડીયાના માનીતા લોકો દલિત આંદોલનમાં આવ્યા હશે, પરંતુ પેંથર્સ જેટલી નિષ્ઠા, પ્રતિબદ્ધતા એમનામાં છે કે કેમ એ એક મોટો સવાલ છે.



June 20, 2018

भानुभाई का बलिदान

By Raju Solanki  || 10 April 2018



देश आझाद हूआ तब गुजरात के दुदखा गांव के दलित जाति के वणकर कुबेर दला और फकीर डोसा के पास करीब 9 हैक्टर जमीन थी. उस वक्त गुजरात बोम्बे स्टेट का हिस्सा था. 1955 में कांग्रेस सरकार ने परचुरण इनामी नाबूदी अधिनियम, 1955 के तहत इन दलितों की जमीन सरकार के क़ब्जे में ले ली. याद रहे, इसी कांग्रेस सरकार ने एक साल बाद 1956 में लेन्ड टेनन्सी कानून के तहत सौराष्ट्र के 55,000 पटेल किसानों को दो लाख एकड जमीन का स्वामित्व दे दिया था.

1955 से लेकर 1995 तक. चालीस साल गुजरात में कांग्रेस की लीबरल, डेमोक्रेटिक, सेक्युलर, प्रगतिशील, दलित-मित्र सरकार थी. किसीने इन गरीब दलितों को इनकी जमीन वापस देने का कोई प्रयास नहीं किया. उस वक्त झीनाभाई दरजी थे, बडे दलित-मित्र. बीस मुद्दा अमलीकरण समिति के अध्यक्ष. उन्हों ने भी कुछ नहीं किया. वणकर कुबेर दला सरकारी कचहरियों के चक्कर काटते काटते मर गए. उनकी बेटी हेमाबेन अब इस जमीन के लिए लडने लगी. 1995 के बाद गुजरात में भाजप की सरकार आई. हिन्दु हीत की बात करेगा, वही देश पर राज करेगा, नारा देनेवाली सरकार. उसने भी कुछ नहीं किया. बेचारी हेमाबेन भी सरकारी कचहरियों के चक्कर काटते काटते बूढ्ढी हो गई.

एक दिन एक सेवा-निवृत्त सरकारी कर्मी भानुभाई उनके पास गए. उन्हों ने उनका केस हाथ में लिया. वे भी अब सरकारी दफ्तरों के चक्कर काटने लगे. एक दिन भानुभाई के शब्र का पियाला भर गया. उन्हों ने अपने करीबी दोस्तों को बोल दिया, मैं अब आत्मविलोपन करुंगा. सरकार हमारा सूनती नहीं है. अब मैं मेरी जान दे दुंगा. अपने वचन के पक्के भानुभाई ने पाटन कलेक्टर कचहरी के सामने ही अपने शरीर पर ज्वलनशील पदार्थ छीडककर जलकर अपने प्राणों की आहूती दे दी. पूरे देश में भूचाल आ गया. लोग सडकों पर आ गए. कई दिनों तक उनका मृतदेह लेकर उनकी पत्नी गांधीनगर में बैठी रही. तब सरकार ने इस जमीन, जो 1955 से दलितों से छीनी गई थी, वापस देने का फैंसला किया.

यह पूरी कहानी मैं आज फिर इस लिए दोहरा रहा हूं कि भानुभाई की मौत के लिए कांग्रेस औऱ भाजप दोनों जिम्मेदार है. दोनों पक्ष दलितों के जजबातों से खिलवाड करते हैं. दोनों के लिए दलितों के मुद्दे फुटबोल जैसे है, जब चाहो उछालो. सत्ता पर आने के बाद भूल जाओ. हमें यह याद रखना पडेगा, वर्ना भानुभाई जैसे लोग शहीद होते रहेंगे और हम वहीं के वहीं रहेंगे.

દલિત-વિદ્રોહ વટવૃક્ષ બનીને ઉગવાનો છે

By Raju Solanki  || 11 April 2018


ઘણા લોકોને એ સમજાયું નહીં કે બીજી એપ્રિલે આટલા બધા લોકો હાથમાં વાદળી ઝંડા લઇને કઈ રીતે નીકળી પડ્યા? ‘જય ભીમ’ના નારા સાથે એમણે ટ્રેનો રોકી, રસ્તા રોક્યા, પોલિસનો સામનો કર્યો, ધરપકડો વહોરી, ગુંડાઓની ગોળીઓ છાતીમાં ખાધી. કઈ રીતે થયું? આમ અચાનક? શું આ લોકો 2019માં નેહરુ ખાનદાનના યુવરાજ રાહુલ ગાંધીને વડાપ્રધાન બનાવવા નીકળ્યા હતા? ના. હરગીઝ નહીં.

આ તો એક દાવાનળ હતો, જે દાયકાઓથી ઉપખંડ જેવા એક વિશાળ દેશની સૌથી દબાયેલી કચડાયેલી પ્રજાની સામૂહિક ચેતના (collective consciousness)ની ભીતરમાં ભભૂકતો હતો. તમે સપાટી પર જે ધૂમાડો જોયો એનાથી આ દાવાનળની તીવ્રતાનો તમને લગીરે ખ્યાલ નહીં આવે.

અને જો તમે ‘આંબેડકરી ચળવળ’ નામની એક યુગપ્રવર્તક ઘટનાને જાણતા-સમજતા ના હો, તો તમને સહેજ પણ નહીં સમજાય કે છેલ્લા સો વર્ષની એક મહાન, સાતત્યપૂર્ણ, દૂરોગામી અસરો ધરાવતી ચળવળનું આ પરીણામ છે, જેમાં હજારો નિ:સ્વાર્થ, પ્રતિબદ્ધ લોકોએ પોતાનો લોહી-પસીનો રેડીને એમના સૂતેલા સમાજને જગાડવા દિવસ-રાત મહેનત કરી છે. આ એવા લોકો છે જેમના નામ તમે મીડીયાની હેડલાઇન્સમાં વાંચ્યા નથી, ટીવીની ડિબેટોમાં સાંભળ્યા નથી. એ લોકો સાચા અર્થમાં મારા, તમારા સમાજના unsung heroes છે. વીસ કરોડની વિશાળ જનસંખ્યા ધરાવતી, સમગ્ર દેશમાં પથરાયેલી અનુસૂચિત જાતિઓને એક માળામાં પરોવવા આ મહાનાયકોએ એમની જિંદગીઓ કુરબાન કરી છે.

શેખર ગુપ્તા, સાગરિકા ઘોષ, રાજદીપ સરદેસાઈ, ઉર્મિલેશ, ભાનુપ્રતાપ મહેતા જેવા મનુસ્ટ્રીમ મીડીયાના કહેવાતા પ્રબુદ્ધ (enlightened) પત્રકારો આ આંબેડકરી ચળવળને ‘સેક્યુલર, ડેમોક્રેટિક, લીબરલ, લેફ્ટ’ની પરીભાષામાં સમજવા અને સમજાવવા હાલ રીતસર તરફડીયા મારી રહ્યા છે. કેમ કે, એમના તમામ શુભાશયો છેવટે તો આવા દલિત-વિદ્રોહને કોંગ્રેસની મતપેટી સુધી જ સીમિત રાખવાની મથામણનો ભાગ છે. પણ મને કહેવા દો, આ દલિત-વિદ્રોહ ‘લેફ્ટ-રાઇટ’ના આભાસી વૈચારિક દ્વન્દ્વથી પર, કોંગ્રેસ-ભાજપના રાજકીય ધ્રુવીકરણથી દૂર દલિત-બહુજનની ભાગીદારીની નક્કર જમીન પર વટવૃક્ષ બનીને પાંગરવાનો છે.



- Raju Solanki

April 29, 2018

21st Century India and Police Protection to Marriages...!!!

By Jatin Baudh || 29 April 2018




Attended a lot of marriages.
But this one is the special one...

A few days back at a village called Padamala, 15 km distance from Vadodara city during a marriage procession of groom belonged to schedule caste was attacked for playing DJ during the marriage...
Attackers pelted stones at guests who were there to attend marriage...
Goons with hypocrite Orthodox mentality couldn't digest that somebody from lower background had the Audacity to enjoy freedom equal to them.
And then the whole chaos created by goons took village under disturbance and stress...

Today there was another marriage from the same community, and there was a chance of a repetition of the same incident.

Whole marriage proceeding of the groom was handled under police protection...I also attended a marriage with my friends as to extend our moral support to them.

It is so unfortunate that after 70 years of independence still there are parts of India we have to provide police protection to someone just merely because one has fear of getting attacked during the marriage...Can a groom or bride enjoy their marriage with happiness in such situation?

Thank you police department for putting their efforts and allowing marriage procession to compete without any disruption. Also, thank you those progressive and intellectual people who despite belonging to opposite community supported the function

I will be happy when a day will come where no community would have hatred for other and equality will be established.

More Photos :-






April 09, 2018

તો જ આંદોલનો ચાલશે....

By Raju Solanki  || 07 April 2018 at 8:16am


ત્રણ સમર્પિત ધારાશાસ્ત્રીઓએ રંગ રાખ્યો. ઇશ્વર મકવાણા અને પિતા-પુત્રની બેલડી જી. એસ. સોલંકી તથા પિયુષ સોલંકી. સતત બે દિવસની જહેમતના અંતે તેમણે કુલ તેર યુવાનોને જામીન અપાવ્યા. દલિત સમાજ તેમનો ઋણી છે.

ભારત બંધ ટાણે અમદાવાદમાં સારંગપુર ખાતે બાબાસાહેબની પ્રતિમા પાસેથી પકડાયેલા તેર યુવાનોના નામ અહીં આપું છું, એટલા માટે કે મીડીયા એમના વિષે એક લીટી લખવાનું નથી, ટીવી પર એમના કોઈ બાઇટ્સ આવવાના નથી. કાલે એમના પર 151 થાય અને વ્યવસ્થા એમને ગુનેગાર જાહેર કરશે. જેમના અધિકારો માટે એ જેલમાં ગયા એ સમાજ કદાચ કાલે એમને વિસરી ચૂક્યો હશે.

આ દિલેર યુવાનોના નામ છે;
રાકેશ, ગૌતમ બુદ્ધ, વિજય (કાલપુર પોલિસ સ્ટેશન)
ધર્મેન્દ્ર ભુપેન્દ્રભાઈ ડોડીયા, અશ્વિન ગીરીશભાઈ મકવાણા, સંજય મગનભાઈ ભાટેસરા, બિપીન બબાભાઈ ડોરીયા, રાજ કરમણભાઈ પરમાર, મયંક પિતાંબરભાઈ પરમાર, હાર્દિક ચીમનભાઈ પરમાર, નરેશ ધુળાભાઈ મિયાત્રા, સંજય ધુળાભાઈ મિયાત્રા, નરેશ પુનમભાઈ મકવાણા (ખાડીયા પોલિસ સ્ટેશન)

યુવાનો જ્યારે સેન્ટ્રલ જેલમાંથી બહાર આવ્યા ત્યારે મેં એમને કહ્યું કે તમે લોકો નસીબદાર છો. અહીં તમને જોવા, આવકારવા બસો માણસો એકઠા થયા છે. અમે 1985માં અનામતના વિરોધમાં અપાયેલા ગુજરાત બંધનો વિરોધ કરેલો અને પોલિસે પકડેલા, બે દિવસ ગાયકવાડની હવેલીમાં રાખેલા, છૂટ્યા ત્યારે કોઈ કૂતરું પણ સુંઘવા નહોતું આવ્યું.

સમાજ માટે ખપી જનારા ઝુઝારુ યુવાનોને સમાજ યાદ રાખશે તો જ આંદોલનો ચાલશે. 
જય ભીમ.

Raju Solanki

April 07, 2018

ગુજરાત, 1981 અને 1985ની સાલના અનામત વિરોધી આંદોલનો અને OBC સમાજ

By Vijay Jadav  || 05 April 2018 at 8:29am



ગુજરાતમાં 1981 અને 1985ની સાલમાં અનામત વિરોધી આંદોલન થયા હતા

1985 પહેલી ફેબ્રુઆરીથી 14મી જુલાઈ સુધી લગભગ સાડા પાંચ મહીના સુધી ઓબીસીને 18 ટકા અનામતના વિરોધનુ આંદોલન ચાલ્યુ હતું. 
1985ની સાલમાં માધવસિંહ સોલંકી બીજી વાર મુખ્યમંત્રી બન્યા. તે પહેલાના ચૂંટણી ઢંઢેરામાં તેમણે સત્તા પર આવશે તો ઓબીસીને મળતુ 10 ટકા અનામત 18 ટકા વધારા સાથે 28 ટકા કરી દેવામાં આવશે તેવી જાહેરાત થઈ હતી.

અનામતનો વિરોધ દલિત વિરોધ સુધી પ્રસર્યો હતો. જેના કારણે દલિતોની વસાહત સળગાવાઈ હતી. જેના પરીણામ સ્વરૂપે જાનમાલને નુકસાન થયુ હતુ. જાનહાનિ પણ થઈ હતી. આ આંદોલનના કારણે ગુજરાત બાનમાં અાવી ગયુ હોય તેવી પરિસ્થિતિ સર્જાઈ હતી.
આ આંદોલન છતાં ઓબીસીને ઓવરઓલ 27 ટકા અનામતનો લાભ મળ્યો હતો.

OBC વિરુદ્ધ અનામત વિરોધી એ આંદોલનો નો ભોગ દલિતો બન્યા હતા. પરંતુ દલિતો ઓબીસી ના હક ને બચાવવા આગળ આવ્યા હતા. 
આ એજ દલિતો છે જેમણે પોતાના જાનમાલ ના જોખમે OBC ને મળતી અનામત ને બચાવી હતી. પરંતુ લાગે છે કે ઓબીસી માં આવતી પ્રજા દલિતો નુ એ રુણ ભુલી ગયા છે.


- વિજય જાદવ

अहमदाबाद : आंदोलनकारी दलित युवाओं को जमानत मीली

By Raju Solanki  || 04 April 2018 at 11:18am 


भारत बंध के दौरान अहमदाबाद के खाडीया पोलीस स्टेशन से दस और कालुपुर पोलीस स्टेशन से तीन दलित युवाओं को गिरफ्तार करके कल मेट्रो कोर्ट में लाया गया था. उनमें से कालुपुर पोलीस स्टेशन से लाए गए तीन दलित युवाओं के नाम थे राकेश, गौतम बुद्ध और विजय. इन तीनों युवाओं पर लूंट का आरोप है.

हमारे दलित हक्क रक्षक मंच के लीगल एक्सपर्ट एडवोकेट इश्वरभाई मकवाणाजी और दूसरे वकील साथियों ने मीलकर रात को नव बजे इन तीनों युवाओं को जमानत दिलवाई थी. इन तीनों युवाओं को पुलीस ने टोर्चर किया था, इसकी फरियाद भी मेजिस्ट्रेट लोटीयासाब से की गई और उन्हों ने तुरन्त इनको तबीबी परीक्षण के लिए भेजा था. रात के वक्त उन्हें पुलीस ने वापस बुलाया तब हमारे वकील साथियों ने ना बोल दिया, क्योंकि पुलीस वापस उन्हे 151 में डाल सकती थी.

इन तेरह युवाओं की पुलीस ने रीमान्ड मांगी थी, मगर जजसाहब ने इनकार कर दिया था. खाडीया पुलीस स्टेशन से लाए गए युवाओं की जमानत आज होगी. साथी इश्वरभाई मकवाणा और उनके साथी वकील दोस्तों का तहे दिल से शुक्रिया.

जय भीम. तुम्हारा यह काम इतिहास में सुवर्ण अक्षरों में लिखा जाएगा.

પ્રતિક્રિયા : ખાખરા વેચવા નીકળેલા એકાકી વૃદ્ધા હેરાન થયા

By Raju Solanki  || 05 April 2018 at 6:47am


ખાખરા વેચવા નીકળેલા એકાકી વૃદ્ધા હેરાન થયા
ખાખરા વેચી ગુજરાત ચલાવતા કોકીલાબેન પંચાલ સવારે ખાખરા લઇને નીકળ્યા. રસ્તામાં બંધ હોઈ તેઓ પોતાના ઘરેથી કાલુપુર સુધી ચાલતા આવ્યા હતા. પરંતુ કાલુપુરમાં બસસ્ટેન્ડ પર બસની રાહ જોઇ ઉભા હતા. ઓચિંતી એએમટીએસ બંધ કરી દેવાતા કોકીલાબેન ફસાઈ ગયા હતા. દોઢ કલાક બાદ તેઓ પોતાના ઘર તરફ જવા રવાના થયા હતા.
દિવ્ય ભાસ્કર. તા. 3 એપ્રિલ, 2018
*
મારી પ્રતિક્રિયા

ખાખરા વેચી ગુજરાત ચલાવતા કોકીલાબેન પંચાલ તમને રસ્તામાં મળે તો કહેજો, "માસી, આજથી તેત્રીસ વર્ષ પહેલાં 1985માં તમારા લુહાર સમાજની અનામત સાત ટકાથી વધારીને સત્યાવીસ ટકા કરવામાં આવી હતી, ત્યારે રોજેરોજ આ જ કાલુપુરની નજીકના ખાડીયામાં ભાજપના અશોક ભટ્ટની આગેવાની હેઠળ બસો પર પથ્થરમારો કરવામાં આવતો હતો, છાશવારે અમદાવાદ બંધ રાખવામાં આવતું હતું. અને તમારા જેવા હજારો લોકો હાલાકીમાં મુકાતા હતા. કેમ કે એમને તમારો લુહાર સમાજ ભણી ગણીને સાહેબ થાય એ માન્ય ન હતું. અને માસી, એ વખતે તમારા હક્કોના રક્ષણ માટે આ જ દલિતોએ માર ખાધો, રેલીઓ કાઢી, તમારો લુહાર સમાજ તો ઘરમાં બેસી રહ્યો હતો, એને બિચારાને પોતાના અધિકારોનું ભાન પણ નહોતું.

એટલે માસી, દલિતો હવે એમના અધિકારો માટે જુદ્ધે ચડ્યા છે. તમે ફરી એકવાર આ જ રીતે ચાલતા ચાલતા ઘરે જવાની તૈયારી રાખજો. આપણે માતાજીના સંઘમાં ચાલતા ચાલતા નથી જતા? બસ એ જ રીતે આ આપણો અધિકાર માટેનો સંઘ નીકળ્યો છે. એમ સમજી લેજો. થોડી તકલીફ વેઠી લેજો."

દલિત યુવાનોને જામીન મળ્યા : Ten Dalit youths released

By Raju Solanki  || 06 April 2018 


દલિત યુવાનોને જામીન મળ્યા
આજે સવારે નવ કલાકે એડવોકેટ ઇશ્વર મકવાણા, હિરાભાઈ સોલંકી અને કનુ સુમરા સાથે અમદાવાદની મધ્યસ્થ જેલ પહોંચ્યો.. ભારત બંધ ટાણે પકડાયેલા દસ દલિત યુવાનોના બેઇલ ઓર્ડર્સ (બીડુ) જેલના સત્તાવાળાઓને આપેલ. બપોરે બાર કલાકે તમામ યુવાનોને છોડ્યા ત્યારે તેમના સ્વજનોમાં આનંદની લાગણી ફેલાઈ હતી. યુવાનોનું નૈતિક મનોબળ સહેજ પણ ઓછું થયું ન હતું તે જોઇને આનંદ થયો. એડવોકેટ પિયુષ સોલંકીને અભિનંદન.

Ten Dalit youths released
Today we (Ad. Ishwar Makwana, Hirabhai Solanki, Kanaiyalal Sumara and Raju Solanki) reached Ahmedabad central jail early in the morning with bail orders of ten youths who were arrested on 2nd April, the day of Bharat Bandh. All ten youths were released at 11:30 AM. Their relatives were happy. The moral of youths is very high. I also feel relaxed.