July 18, 2018

ક્રાંતિકારી માતંગ ઋષિનું પરાકલ્પન

By Raju Solanki  || Written on 15 July 2018



આ દેશમાં દલિત જાતિઓ ભારતીય સભ્યતા અને સંસ્કૃિતના દંભી પ્રવક્તાઓને હંમેશાં પડકારતી રહી છે. આ જાતિઓ આપણને એવા ભયાનક ઇતિહાસનું સ્મરણ કરાવે છે, જેના પર આજે સમયની રાખ વળી ગઈ છે. આંધ્રપ્રદેશની માતંગ એવી એક જાતિ છે, જે તમને મહાભારતકાળની યાદ અપાવે છે.

મહાભારતમાં જ્યારે ભીષ્મ બાણશૈયા પર પોઢ્યો હતો, ત્યારે યુધિષ્ઠિર એને પૂછે છે કે જો કોઈ ક્ષત્રિય, વૈશ્ય કે શુદ્ર બ્રાહ્મણત્વ પ્રાપ્ત કરવા ઇચ્છે તો તે કઈ રીતે મેળવી શકે. જવાબમાં ભીષ્મ તેને પ્રાચીન ઇતિહાસનું એક દ્રષ્ટાંત સંભળાવે છે. આ કહાની બહુ રસપ્રદ છે અને એના તાર વર્તમાન સમય સાથે ચોક્કસ જોડાયેલા છે.

વાર્તા આવી છે: એક સમયે કોઈ બ્રાહ્મણને માતંગ નામે પુત્ર હતો. એકવાર પિતાની આજ્ઞાથી યજ્ઞકાર્ય માટે રથ સાથે ગધેડી અને તેના બાળકને જોડીને ચાલતો હતો. રસ્તામાં તે ગધેડી અને તેના પુત્ર ગર્દભને ચાબુક ફટકારતો હતો. દુખી ગધેડીએ તેના બાળકને કહ્યું કે રથ પર સવાર માણસ કોઈ ચાંડાળ છે, બ્રાહ્મણ નથી. માતંગ મા-દિકરા વચ્ચેનો ડાયલોગ સાંભળી ગયા અને તેને પૂછ્યું કે તું મને કેમ ચાંડાળ કહે છે. ગધેડી જવાબમાં માતંગને કહે છે કે, તારી માતા બ્રાહ્મણી હતી, પરંતુ યુવાનીને કારણે તે મદમાતી બની ત્યારે તેણે શુદ્ર જાતિના વાળંદ સાથે વ્યભિચાર કર્યો. એમાંથી તું ચાંડાળ પેદા થયો.

પ્રાચીન કાળમાં નાલાયક મનુએ આંતરલગ્નો પર પ્રતિબંધ મુકેલો અને એમાં પણ પ્રતિલોમ એટલે કે નીચી જાતિના પુરુષ સાથેના સંબંધ પર તો કઠોરતમ નિયંત્રણો હતા. ક્રાંતિકારી, પ્રગતિશીલ બ્રાહ્મણ સ્ત્રીઓ ત્યારે મનુના બંધનો ફગાવીને શુદ્ર સાથે લગ્ન કરતી તો તેમના સંતાનોને ચાંડાળ કહેવામાં આવતા હતા. અહીં મહાભારતકાર એક પવિત્ર લગ્નસંબંધને ‘વ્યભિચાર’ કહે છે, એમાં તેની હલકટ મનોવૃત્તિનું જ પ્રતિબિંબ પડે છે.

માતંગને ગધેડીની વાત સાંભળીને બહુ જ માઠુ લાગે છે અને પછી તેઓ કહેવાતું બ્રાહ્મણત્વ પ્રાપ્ત કરવા કઠોર તપશ્ચર્યા કરે છે એવી વાત છે. દલિતો આજે પણ માતંગ ઋષિને યાદ કરે છે. પણ ભાગ્યે જ કોઇને આ કથાના આધૂનિક પરીમાણો સમજવાની ફુરસદ છે. માતંગ જાતિનું બીજુ નામ યેલ્લમા વંડલુ છે. યેલ્લમા માતાના મંદિરમાં કુંવારી માતંગ સ્ત્રીને દેવદાસી બનાવવામાં આવે છે અને ગામના કહેવાતા સવર્ણો દેવદાસીનું જાતિય શોષણ કરે છે. હજુ એકવીસમી સદીમાં પણ આ પ્રથા નેસ્તનાબૂદ થઈ નથી. ક્રાંતિકારી ઋષિ માતંગનું પરાકલ્પન (મીથક) તમારા બાળકોને કહેવાનું ભૂલતા નહીં. ઉના-ભારતના મૂળ મહાભારતમાં છે. યાદ રાખજો.

હસ્યા વિના છૂટકો નથી

By Raju Solanki  || Written on 14 July 2018

Image may contain: 29 people, people smiling

ચેમ્બર ઑફ કોમર્સે જીએસટી પર બોલાવેલા વેપારીઓના સંમેલનમાં જ્યારે જ્યારે વેપારીઓ સવાલો પૂછતા ત્યારે સરકારી અધિકારીઓ પાસેથી એક જ જવાબ મળતો કે “અમે જોઈ લઇશું.” ત્રીસ વખત “અમે જોઈ લઇશું” એવો જવાબ મળ્યો. આવો જવાબ સાંભળીને ઉપસ્થિત વેપારીઓ હસતા હતા. એની છે આ તસવીર. એક અખબારે આ ઘટનાનું રીપોર્ટીંગ કરતા લખ્યું કે, “કવિ સંમેલન નહીં, આ જીએસટી સેમિનાર છે.”

ખરેખર તો લખવાનું હતું કે “તમાચા મારીને ગાલ લાલ રાખતા સવર્ણ વેપારીઓ, જેમણે ચૂંટી છે આ બકવાસ સરકારને. દાયકાઓથી આ નાલાયક વેપારીઓ જ ભાજપનો એક માત્ર નાણાકીય સ્રોત રહ્યા છે અને હવે એમની જ પથારી ફેરવી રહી છે સરકાર. હવે હસ્યા વિના છૂટકો નથી એમનો.”


Facebook Post :

July 13, 2018

नेटफ्लीक्स की सेक्रेड गेम्स सीरीज और उसमे पुर्व प्रधानमंत्री राजीव गांधी का जीक्र

By Vishal Sonara || 13 July 2018


Sacred Games वेब सीरीज की विषय वस्तु मे पूर्व प्रधानमंत्री इंदिरा गांधी द्वारा 1975 में लागू किए गए आपातकाल, तत्कालीन सरकार के जबरन नसबंदी कराने की योजना से लेकर बोफोर्स कांड और 1985 में शाह बानो मामले को लेकर राजीव गांधी सरकार के फैसलों से संबंधित घटनाओं को बीच बीच मे सामील किया गया है.
जीसमे कुछेक आपत्तिजनक टीप्पणीयां भी है जिसके चलते अभिनेता
नवाज़ुद्दीन सिद्दीकी समेत शो के निर्माता फैंटम फिल्म्स प्रोडक्शन लिमिटेड और नेटफ्लिक्स के ख़िलाफ़ शिकायत भी दर्ज कराई है.

मैने सेक्रेड गेम्स देखी और जो दो प्रसंग पुर्व प्रधानमंत्री राजीव गांधी से जुडे है वो क्या है वो जानने की कोशीष की है.

प्रथम सीन : (Episode 2 हलाहल)
नवाज़ुद्दीन सिद्दीकी (गणेश गायतोंडे) कहता है, "साल था 1985 माँ मरी तो बेटा PM बन गया, PM बनते ही बोफोर्स का घोटाला किया. अपुन सोचा जब देश में PM (Rajiv Gandhi) का ही कोई ईमान नहीं तो अपुन सीधे रास्ते चलके क्या करेगा??"

दुसरा सीन : (Episode 4 ब्रह्महत्या)
गणेश गायतोंडे नाम के गुंडे का किरदार निभा रहे नवाज़ुद्दीन सिद्दीकी ने ‘ब्रह्महत्या’ नाम के चौथे एपिसोड में शाह बानो ट्रिपल तलाक़ मामले में राजीव गांधी पर स्वार्थ की राजनीति करने का आरोप लगाया.

पुलीस के रोल मे रहे सैफ अली खान (सरताज सींघ) को मीशन पर गुंडो के द्वारा पकडे जाने पर उस का क्या करना है वह पुछने पर गुंडो मे से कोइ कहता है , "कपडे अलग जलाना , बोडी अलग."

तब फ्लेशबैक मे से नवाज़ुद्दीन सिद्दीकी (गायतोंडे) की आवाज मे और स्क्रीन पर राजीव गांधी और घटना से जुडे दृष्य दीखाते हुए गायतोंडे बोलता है , "वो राजीव गांधी भी ऐसा ईच किया था, शाह बानो को अलग जलाया, देश को अलग. 1986 मे शाह बानो को तिन तलाक दिया उस का पति. वो कोर्ट मे केस लडी, जीती. लेकीन वो... प्रधान मंत्री राजीव गांधी, वो फ__ बोला चुप बैठ औरत.... कोर्ट का फैसला उल्टा कर दिया... और शाह बानो को मुल्लो के सामने फैंका. इसपे उस को हिन्दूओ से बहोत गाली पडी. और उनको खुश करने के लिए उसे टीवी पर रामायण शुरु करनी पडी. हर संडे सुबह पुरा देश चीपक के टीवी देखता था. प्रधान मंत्री का वो छोटा सा बंदरबांट पुरा देश को हीला कर रख दिया. (उस रामायण के बाद राम मंदिर के मुद्दे ने उभार लिया और बाबरी मस्जीद के दृष्य और घटनाए बैकग्राउंड मे दिखाई गई.)"

मैं नेटफ्लीक्स की सेक्रेड गेम्स सीरीज देखने की किसी को एडवाईस नही दे रहा हु पर ये सब चीजे सोचने लायक है इस लिए शेअर की है. क्योंकी इस सीरीज मे बहोत ज्यादा न्युडीटी, गालियां और हिंसाचार है. देखना चाहते हो वह अपनी सुजबुझ से ही देखे.

- विशाल सोनारा


Facebook Post : 




Click for नेटफ्लिक्स क्या है, कैसे काम करता है??

July 11, 2018

જંગલમાં લાગેલી આગ અને એક ચકલી નો પ્રયાસ

By Jigar Shyamlan 


એક વખત જંગલમાં એકાએક આગ લાગી ગઈ.

આગ એટલી પ્રચંડ હતી કે ગણતરીના કલાકોમાં પ્રસરી ગઈ અને આખુ જંગલ ચોતરફ આગથી ઘેરાઈ ગયું.

જંગલમાં લાગેલી આગ જોઈને તમામ પ્રાણીઓ પોતાનો જીવ બચાવવા આમથી તેમ નાસ-ભાગ કરવા લાગ્યા.

એક તરફ તમામ પ્રાણીઓ ભાગી રહ્યા હતા ત્યારે બીજી તરફ એક નાની ચકલી બાજુના તળાવમાંથી પોતાની ચાંચમાં પાણી ભરી લાવીને આગ પર નાખી રહી હતી.

ચકલી પોતાના કામમાં એકદમ મશગુલ હતી. એને આગનો સહેજ પણ ડર લાગતો ન હતો.

એ ફરરરરરરર.... કરતી ઉડતી તળાવ પાસે જતી. ચાંચમાં પાણી ભરતી અને ફરી પાછી ફરરરરરર..... કરતી ઉડીને સળગી રહેલી આગ પર ચાંચમાં ભરી લાવેલુ પાણી રેડતી.

બધા પ્રાણીઓ નાસ ભાગ કરતા હતા પણ બચવાનો કોઈ રસ્તો દેખાતો ન હતો. ત્યાં ઉછળ કૂદ કરતા એક વાંદરાની નજર ચકલી પર પડી.

વાંદરાને વિસ્મય થયું એને ચકલીને પુછી લીધુ- "ગાંડી...! જંગલમાં જબરી આગ લાગી છે... બધા પોતાનો જીવ બચાવવા નાસ ભાગ કરી રહ્યા છે ત્યારે તુ આ શું કરે છે..??"

શાંતિથી જવાબ આપતા ચકલી બોલી - "આગ ઓલવવાની કોશિશ કરૂ છું"

ચકલીનો આ જવાબ સાંભળી વાંદરાને વિપરીત પરિસ્થિતીમાં પણ હસવુ આવી ગયું. એણે ભાગતા તમામ પ્રાણીઓને ભેગા કરી ચકલીનાં ગાંડપણ વિશે જણાવ્યું.

તમામ પ્રાણીઓ ચકલીના કામને જોતા રહ્યા. એ કોઈપણ જાતના ભય વગર પોતાનું કામ કરતી જતી હતી.

આખરે હાથીથી રહેવાયુ નહી એ આગળ આવ્યો અને ચકલી સામે જોઈ બોલી ઉઠ્યો - "ગાંડી... તુ આટલી નાની થઈને આવડી મોટી આગ કેવી રીતે ઓલવી શકીશ.. એના કરતા ઉડીને જતી રહે.. તારો જીવ બચાવ"

જવાબમાં ચકલી બોલી - " ના...! ભલે હું નાની અમથી છું...અને આગ આટલી બધી તો પણ હું મારા પ્રયત્ન છોડીશ નહી.. આગ ઓલવીને જ રહીશ"

બધા પ્રાણીઓ ચકલીને એ સમજાવતા માંડ્યા કે - "આવડી મોટી આગ ઓલવવાની તારી તાકાત નથી. તુ રહેવા દે.."

ત્યારે નાની ચકલીએ જવાબ આપતા કહ્યું - " ભલે.. હું નાની રહી... અને આગ આટલી મોટી... પણ જ્યારે જ્યારે આ જંગલ અને તેમાં લાગેલી આગની વાતનો ઈતિહાસ લખાશે ત્યારે ત્યારે આગ ઓલવવાનો મારો આ પ્રયાસ ચોક્કસ પહેલા પાના પર લખાશે"

બસ.. પછી તો ચકલીના આ શબ્દોની અસર એવી થઈ કે તમામ પ્રાણીઓ આગ ઓલવવા પોતાના તમામ પ્રયાસ કરવામાં લાગી ગયા.

આજે પણ આ આગ લાગેલી જ છે અને કેટલીય ચકલીઓ આગ ઓલવવાનો પ્રયાસ પણ કરી રહી છે.. ફરક એટલો કે બીજા પ્રાણીઓ હજીય જીવ બચાવવા નાસ ભાગ કરી રહ્યા છે. કારણ કદાચ હજી સુધી એ ભાગતા પ્રાણીઓનુ ધ્યાન ચકલી શું કરી રહી છે એ તરફ ગયુ નથી.

ભારતીય સમાજમાં સામાજીક સુધારાના નામે બહુ દંભ ચાલ્યા છે

By Jigar Shyamlan ||  Written on 27 March 2018


એક સમય એવો હતો જ્યારે માનવામાં આવતુ કે -સામાજીક કૂશળતા વગર અન્ય કાર્ય અને ક્ષેત્રોમાં પ્રગતિ અસંભવ છે. કુ-પ્રથાઓથી ફેલાઈ ગયેલી બૂરાઈઓને કારણે હિન્દુ સમાજની કાર્યકૂશળતા સમાપ્ત થઈ ગઈ હતી.

આ બુરાઈઓને જડમૂળથી ઉખાડી ફેંકવા અથાગ પરિશ્રમ કરવો પડશે- આ તથ્યને સમજીને જ રાષ્ટ્રીય કોન્ગ્રેસના જન્મની સાથે જ સામાજીક સંમેલનની પણ સ્થાપના થઈ હતી.

આ બન્ને પૈકી કોન્ગ્રેસનુ કામ રાજનિતીક સંગઠનમાં રહેલા નબળા તથ્યોને શોધી સુધાર કરવાનો હતો, જ્યારે બીજી તરફ સામાજીક સંમેલન હિન્દુ સમાજના સામાજીક સંગઠનમાં રહેલ નભળા તથ્યોને શોધી સુધાર કરવાના કામમાં લાગેલ હતું.

કેટલોક સમય કોન્ગ્રેસ અને સંમેલન બન્ને એક જ હેતુ માટે કામ કરતા રહ્યા. બન્નેના વાર્ષિક અધિવેશનો પણ એક જ મંડપ નીચે યોજાતા હતા.

પણ જલદીથી આ બન્ને બે અલગ દળમાં વિભાજીત થઈ ગયા. એક રાજનીતિક સુધારા દળ તેમજ બીજુ સામાજિક સુધારા દળ. બન્ને વચ્ચે ઉગ્ર વિવાદો પણ થયા. રાજનીતિક સુધારા દળ રાષ્ટ્રીય કોન્ગ્રેસને જ્યારે સામાજીક સુધારા દળ સામાજીક સંમેલનને સમર્થન કરી રહ્યા હતા. આમ બે સંસ્થા બે વિરોધી છાવણીમાં વહેંચાઈ ગઈ.

મુદ્દો એ હતો કે - શું સામાજીક સુધારા રાજકીય સુધારા પહેલા જ થવા જોઈયે...??

લગભગ એક દશકા સુધી બન્ને શક્તિઓનું સંતુલન બની રહ્યું. કોઈના પણ વિજય વગર લડાઈ ચાલતી રહી, પરંતુ સામાજીક સંમેલનનું ભાવિ ઝડપથી અસ્ત થઈ રહ્યું હતું એ વાત સ્પષ્ટ હતી.

જે પણ સજ્જનોએ સામાજીક સંમેલન અધિવેશનોની અધ્યક્ષતા કરી હતી એ તમામ એ વાતથી દુ:ખી હતા કે બહુસંખ્યક શિક્ષીત હિન્દુઓ સામાજીક સુધારા પ્રત્યે ઉદાસીન વલણ ધરાવતા હતા પરંતુ રાજનિતીક ઉથ્થાનનાં પક્ષમાં હતા. કોન્ગ્રેસમાં જોડાનાર લોકોની સંખ્યા ઘણી મોટી હતી. જે લોકો કોન્ગ્રેસમાં ન હતા તેમની સહાનૂભુતિ પણ કોન્ગ્રેસ સાથે જ હતી.

જે લોકો સામાજીક સંમેલનમાં ઉપસ્થિત થયા તેઓની સંખ્યા ઘણી ઓછી હતી, આ ઉદાસીનતા અને કાર્યકરોના ઘટાડાને કારણે તરત જ રાજનીતિજ્ઞો તરફથી આનો સક્રીય વિરોધ શરૂ થઈ ગયો.

અત્યાર સુધી શિષ્ટતાને ખાતર કોન્ગ્રેસે પોતાના મંડપને સામાજીક સંમેલનને વાપરવાની પરવાનગી આપેલ હતી. ટિળકના નેતૃત્વમાં એ પરવાનગી પણ પાછી લઈ લેવાઈ અને દુશ્મનાવટની ભાવના એટલી બધી વધી ગઈ કે જો સામાજીક સંમેલન પોતાનો મંડપ બાંધવાનો પ્રયાસ પણ કરે તો તેના વિરોધીઓ તે સળગાવી દેવા ધમકીઓ આપી.

આમ સમયની સાથે રાજનીતિક સુધારા માનતા દળની જીત થઈ અને સામાજીક સંમેલન ગાયબ થતુ ગયું અને લોકો તેને ભૂલતા ગયા.
(Dr Aambedkar, Writings & Speeches)


Facebook Post